Anasayfa Emek 3 ARALIK DÜNYA ENGELLİLER GÜNÜ DİSK’ten Engelliler Günü Raporu: 10 Bine Yakın...

3 ARALIK DÜNYA ENGELLİLER GÜNÜ DİSK’ten Engelliler Günü Raporu: 10 Bine Yakın Kota Boş

Paylaş

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 15’i engellilerden oluşuyor Türkiye’de bu oran 2011 yılında TÜİK tarafından yayınlanan istatistiklerde yüzde 6,6. TUİK’e göre Türkiye’de toplam engelli sayısı 4 milyon 882 bin 841.

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’na (DİSK) bağlı Türkiye Genel hizmetler İşçileri Sendikası (Genel-İş) 3 Aralık Uluslararası Engelliler Günüiçin engellilerin sorunlarını görünür kılmak amacıyla istihdam sorununa dair bir rapor hazırladı.

Genel-İş raporunda Türkiye İş Kurumu, Devlet Personel Başkanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan verileri kullandı. Raporun genel sonucu ise şöyle: “Engelli istihdamı yetersiz”.

2016 verilerine göre Türkiye’de çalışan toplam engelli sayısı; kamu işyerlerinde 10 bin 822 kişi, özel sektörde 92 bin 413 kişi.

Tablo 1. Türkiye’de Kamu ve Özel Sektör İşyerleri İçin Çalışan Engelli Sayısı (2016)

 

Toplam Çalışan Engelli Sayısı

Kamu Sektöründe Çalışan Engelli Sayısı

Özel Sektörde Çalışan Engelli Sayısı

103 bin 235

10 bin 822

92 bin 413

Kaynak: İŞKUR 2016 yılı istihdamı zorunlu kontenjanı istatistikleri

İşveren neden engellilere iş vermiyor?

Raporda çalışma hakkından engelliler eşit biçimde yararlandırılmama nedenleri ise şöyle:

İşverenler “işyerlerini engelli istihdamına uygun olarak düzenlemiyor”, “engellileri ‘duygusallık yaratacağı’, ‘iş akışını yavaşlatacağı anlayışı’ ile işe almıyor” ve “engellilerin çalışması için işyerlerinde özel düzenlemelerin yapılmasını maliyet unsuru olarak görüyorlar”.

Bu yetersizliği ortaya çıkartan sorunlar ve politikalar ise şöyle tanımlanıyor:

10 bine yakın kota boş

Engelli işçi istihdamında kotaya uyulmuyor. 2016 yılında çalıştırmakla yükümlü olunan engelli işçi sayısı 113 bin 172 iken, çalışan engelli sayısı 103 bin 225’dir. Bu demek oluyor ki 9 bin 937 kişilik kota boş kaldı.

Tablo 2. Engelli Çalıştırmakla Yükümlü İşyerlerinde İşçi Olarak Çalışan Engelli Birey Sayıları (2011-2016)

 

Çalıştırmakla Yükümlü Olunan

Engelli İşçi Sayısı

 

 

Çalışan Engelli İşçi Sayısı

Kamu

Özel

Toplam

Kamu

Özel

Toplam

2011

10.496

86.607

97.103

12.347

71.088

83.435

2012

10.246

97.322

107.568

12.358

77.547

89.905

2013

9.514

97.689

107.203

11.804

80.434

92.238

2014

8.417

101.823

110.240

10.422

84.706

95.128

2015

8.432

99.262

107.694

10.696

84.370

95.066

2016

8.206

104.966

113.172

10.822

92.413

103.235

Kaynak: İŞKUR İstatistik Yıllıkları ve İstihdamı Zorunlu Kontenjanları İstatistikleri’nden derlenmiştir.

Engelli memur kontenjanının yüzde 22’si boş

Kamuda engelli memur istihdamı yıllar içerisinde arttı.

2011 yılında engelli devlet memuru sayısı 20 bin 829 iken, 2016 yılında 43 bin 151, 2017 Nisan ayında 48 bin 647’e yükseldi.

Bu yükselmeye karşın engelli memurlar için ayrılan kontenjan sayısı doldurulmuyor. 2017 Nisan ayı dikkate alındığında engelli devlet memuru kontenjanının yüzde 22’si boş.

2017 yılında istihdam edilmesi gereken engelli memur sayısı 62 bin 917 iken, istihdam edilen engelli sayısı 48 bin 947’de kaldı. Memurlukta yüzde 3 olan zorunlu engelli istihdamı kotası dolmadı. 13 bin 967 engelli memur kadrosu boş kaldı.

Tablo.4. 2017 Nisan Ayı Engelli Memur İstihdam Sayıları

Mevcut Memur Sayısı

2.089.958

Engelli Kontenjan Sayısı

62.912

Çalışan Engelli Memur Sayısı

48.947

Açık Kontenjan Sayısı

13.967

Kaynak: DPB. Engelli İstihdamına İlişkin İstatistikler

İşyerlerinin yalnızca yüzde 2’sinde engelli istihdamı zorunlu

Türkiye’de engellilerin istihdama katılımını artırmak için kota sistemi, korumalı işyerleri, kişisel çalışma yöntemi, işverenlerin zorunluluk olmadan engelli istihdamı, evde çalışma, kooperatif çalışma yöntemi gibi yöntemler uygulanıyor.

Kota uygulaması 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 30. Maddesinde düzenleniyor. Bu düzenlemeye göre; 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde yüzde üç, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli çalıştırılması zorunludur. Tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerleri için bu sayı 51 ve daha fazla işçi çalıştırılan kamu ve özel sektör işyerleri olarak düzenleniyor.

Tablo 5. İşçi Sayılarına Göre İşyeri Büyüklükleri

 

50’den Az Kişi Çalıştıran İşyeri Sayısı

 

50 veya Daha Fazla Kişi Çalıştıran İşyerleri Sayısı

Toplam

İşyeri Sayısı

 

 

2016

Sayı

Oran

Sayı

Oran

 

 

1.749.240

 

1.714.061

Yüzde 98

 

35.179

 

Yüzde 2

Kaynak: SGK. İşyeri Büyüklüklerine Göre sigortalı İşçi Çalıştıran İşyeri Sayısı

Ancak Türkiye’de 50 ve daha fazla işçi çalıştıran işyeri sayısı oldukça düşüktür. İşyerlerinin yüzde 98’i 50’den az işçi çalıştırıyor. Bu demek oluyor ki sadece yüzde 2’lik bir kısım için kota uygulaması zorunludur.

Başvuranların yüzde 19’u iş bulabildi

2016 yılında İŞKUR’a başvuran engellilerin sadece yüzde 19’u iş bulabildi.

İşe yerleştirilen engellilerin yüzde 98’i özel sektör, yüzde 2’si ise kamu sektöründeki işyerlerinde istihdam edildi.

Tablo.6. İŞKUR’a İş Başvurusunda Bulunan ve Yerleştirilen Engelliler

 

Yıllar

 

Başvuru Sayısı

 

İşe Yerleştirme

İş Başvurusu Yapanların

Yerleştirilme Oranları

Kamu

Özel

Toplam

Toplam

2008

48.480

427

21.540

21.967

Yüzde 45

2009

40.519

545

25.860

26.405

Yüzde 65

2010

36.144

295

31.962

32.257

Yüzde 89

2011

35.151

455

37.894

38.349

Yüzde 109

2012

83.955

398

35.133

35.531

Yüzde 42

2013

76.235

287

34.189

34.476

Yüzde 45

2014

77.632

232

26.118

26.350

Yüzde 34

2015

65.255

258

20.197

20.455

Yüzde 31

2016

79.321

236

14.795

15.031

Yüzde 19

Kaynak: İŞKUR İstatistik Yıllıkları ve İstihdamı Zorunlu Kontenjanları İstatistikleri’nden derlenmiştir.

9 maddede yapılması gerekenler

Genel-İş raporunu şu değerlendirmeyle bitiriyor:

“Engellilerin çalışma hayatında eşit biçimde yer almaları için gerekli düzenlemeler öncelikli olarak devlet tarafından yapılmalı, engellilerin istihdam edilecekleri alanlar başta olmak üzere toplumun her kesimi bu konuda sorumlu davranmalıdır. Engellilerin ekonomik ve sosyal refahlarının sağlanması sorumluluğu başta sosyal devlet ilkesinin gereği devlete ait olup hepimizindir. Türkiye’nin de imzaladığı ILO 159 No’lu Mesleki Rehabilitasyon ve İstihdam (Sakatlar) Sözleşmesi’ni göz önünde bulundurarak düzenlemeler yapılmalıdır.

Bununla birlikte ilgili kurumlarca,

  1. Engelli istihdamını artırmak için daha fazla bütçe ayrılmalıdır.
  2. Engellilerin istihdamını teşvik eden kota uygulamasına uyulmalı ve denetimler yapılmalıdır.
  3. Engellilerin eğitim imkanlarına ulaşımlarının önündeki engeller kaldırılmalı ve engel durumlarına göre eğitim müfredatı düzenlenmelidir.
  4. İşgücüne hazırlama amaçlı mesleki eğitimleri tamamlanmalıdır.
  5. Engellilerin istihdamını teşvik etmek için ücretlerde ayrımcılık yapılmamalı, ücret eşitliği sağlanmalıdır.
  6. İstihdam    edildikleri    alanlarda    rahat    hareket edebilecekleri                imkanlar sunulmalıdır.
  7. Teknolojiye uygun alet ve cihazlarla engellilerin istihdamı ve çalışma alanları kolaylaştırılmalıdır.
  8. Eğitimden ekonomik ve sosyal alanlara kadar engellilere yönelik yapılacak düzenlemeler engellilerin görüşleri alınarak gerçekleştirilmelidir.
  9. Engelli istihdamını arttırmak ve istihdam edildikleri alanlarda bağımsız çalışabilmeleri için mesleki rehabilitasyon ve eğitimleri sağlanmalı ve ülke genelinde yaygınlaştırılmalıdır.” (HK)
bia
Paylaş

Yorum yapın

Please enter your comment!
Please enter your name here