Anasayfa Haber Bana sağcılar adam öldürdü, dedirtemezsiniz diyen Süleyman Demirel öldü.

Bana sağcılar adam öldürdü, dedirtemezsiniz diyen Süleyman Demirel öldü.

Paylaş

Türkiye’nin 9. cumhurbaşkanı olan Süleyman Demirel tedavi gördüğü Ankara Güven Hastanesi’nde saat 02.05’te solunum yolu enfeksiyonu ve kalp yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti.

Hastaneden yapılan açıklamada 13 Mayıs’ta hastaneye kaldırılanSüleyman Demirel’in durumunun giderek ağırlaştığı, 16 Haziran itibariyle solunum ve kalp fonksiyonlarında ileri derece kötüleşme olduğu bugün saat 02.05’te hayatını kaybettiği belirtildi.

1965-1993 yılları arasında da yedi farklı hükümette toplam 12 yıl başbakanlık yapan, 1993-2000 arası cumhurbaşkanı olan Demirel 91 yaşındaydı.

Süleyman Demirel

İsmet İnönü ve Tayyip Erdoğan’dan sonra en uzun süre başbakanlık yapmış kişi olan Demirel, 31 yaşında genel müdür, 40 yaşında parti genel başkanı, 41 yaşında başbakan oldu.

Demirel, Türkiye’nin çok partili sisteme geçtiği 1946’dan sonraki dönemde, kurduğu yedi hükümetle en çok hükümet kuran siyasetçisidir.

Fikret Kızılok “Süleyman Hep Başbakan” adlı şarkıyı bestelemişti.

Siyaset öncesi

Süleyman Demirel 1 Kasım 1924’te Isparta İslamköy’de doğdu. 1948’deNazmiye Şener’le evlenen Demirel, 1949’da İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu.

1950’de Elektrik İşleri Etüd İdaresi’nde çalışmaya başladı. Sulama ve elektrik konularında araştırma yapmak için ABD’ye gönderildi ve 1954’te dönemin başbakanı Adnan Menderes tarafından Devlet Su İşleri (DSİ)Genel Müdürlüğü’nde Barajlar Dairesi Başkanlığı’na atandıktan sonra 1955’te DSİ Genel Müdürlüğü’ne tayin edildi.

1962-1964 arasında serbest müşavir-mühendis olarak çalıştı. Aynı yıllarda Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) inşaat mühendisliği dersleri verdi.

Siyasete giriş

1962’de Adalet Partisi’ne (AP) girdi ve aynı yıl genel idare kuruluna seçildi. 1964’te AP Genel Başkanı Ragıp Gümüşpala’nın ölümünün ardından 28 Kasım 1964’teki genel kongrede AP Genel Başkanı seçildi.

AP’nin 1965 seçimlerinde yüzde 52,8 oy almasıyla 30. Hükümeti kurdu ve Türkiye’nin 12. başbakanı oldu.

Demirel, 27 Mayıs darbesi cumhurbaşkanı kara kuvvetleri komutanlığından emekli orgeneral Cemal Gürsel’in sağlık durumu kötüleşince genelkurmay başkanlığından emekli, tabii senatör Cevdet Sunay’ı  aday gösterdi. Sunay  28 Mart 1966’da cumhurbaşkanı oldu.

12 Ekim 1969 tarihindeki genel seçimlerde AP yüzde 47 oy alarak yine tek başına iktidar oldu ve Demirel 3 Kasım 1969’da ikinci hükümetini kurdu.

AP’de bölünme

Halktan gelen destek AP’nin bölünmesini önleyemedi. Kendisine bağlı “Yeminliler” hizbindeki kişilerin kayırılması, ülkede günden güne artan toplumsal, iktisadi, siyasi karışıklıklara son verilmesi ve eski Demokrat Oarti (DP) mensuplarının siyasi haklarının iadesi sorunun çözülmesi gibi istekleri dile getiren milletvekilleri partiden çıkarıldı.

Bunun üzerine 72 AP’li senatör ve milletvekili aynı istekleri içeren bir muhtırayı Demirel’e verdiler. Demirel’in, “biz muhtırayla iş görmeyiz” diyerek belirtilen istekleri gözardı etmesi karşısında, 11 Şubat 1970’te 41 AP’li milletvekili bütçe görüşmeleri sırasında ret oyu vererek Demirel’i istifaya zorladı. Bütçenin güvenoyu alamaması üstüne Demirel ertesi gün başbakanlıktan istifa etti.

Bu olaylardan sonra Celal Bayar  çevresindeki AP milletvekilleri istifa ederek eski Demokrat Parti’nin mirasçısı olarak Demokratik Parti’yi kurdular. Aynı dönemde AP’nin İslamcı kanadının önemli bir bölümü partiden ayrılıp Necmettin Erbakan’ın kurduğu Milli Nizam Partisi’ne (MNP)katıldı.

Demirel, Mart 1970’te yeni bir hükümet kurdu ve aynı yıl yapılan 5. Kongre’de yeniden genel başkan seçildi.

12 Mart

Demirel, iktisadi durumun bozulması, 15-16 Haziran olayları, gençlik hareketleri, Türk Lirası’nın yüzde 66 değer kaybetmesi ve grevler karşısında, 1961 Anayasası’nı suçlayarak bu anayasayla ülkenin yönetilemeyeceğini savundu.

Ardından gelen 12 Mart muhtırası ile başbakanlıktan istifa etti ve Nihat Erim hükümeti kuruldu.

Demirel’in istediği yönde Anayasa değişiklikleri 12 Mart döneminde gerçekleştirildi.

Deniz’lerin idamına evet dedi

Deniz Gezmiş, Yusuf Arslan ve Hüseyin İnan Türk Ceza Kanunu’nun 146/1 maddesi uyarınca idam cezasına çarptırıldığında Meclis’te yapılan oylamada Süleyman Demirel ve AP grubu infazdan yana oy kullandı.

Süleyman Demirel, 15 yıl sonra idamları “Soğuk savaşın talihsiz olaylarından biri ” sözleriyle yorumladı.

Milliyetçi Cephe hükümetleri

Demirel’in liderliğindeki AP, 14 Ekim 1973 genel seçimlerinde Bülent Ecevit liderliğindeki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) karşısında yenilgiye uğradı ve 11 yıl aradan sonra ikinci parti oldu.

31 Mart 1975’te Demirel’in başkanlığında AP, MSP [Milli Selamet Partisi], MHP [Milliyetçi Hareket Partisi] ve Cumhuriyetçi Güven Partisi’nden oluşan “1. Milliyetçi Cephe” olarak adlandırılan koalisyon hükümeti kuruldu.

1977 seçimlerinde ise CHP yüzde 41,4, AP ise yüzde 36,9 oy aldı. Ancak seçim sonrası kurulan Ecevit hükümeti güvenoyu alamayınca, Demirel MSP ve MHP’nin de katılımıyla oluşan 2. Milliyetçi Cephe hükümetinin başbakanı oldu.

1978’de CHP’nin tek başına iktidar olmasının ardından 1979 ara seçimlerinde MHP ve MSP’nin de desteğiyle altıncı kez başbakan oldu ve 12 Eylül darbesine kadar bu görevi sürdürdü.

Bu süreçte Turgut Özal’ı Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarlığı’na getirdi.

12 Eylül

12 Eylül 1980’deki darbeyle başbakanlığı sona erdi ve Gelibolu Hamzakoy’da yaklaşık bir ay gözetim altında tutuldu. Partisi 16 Ekim 1981’de kapatılıncaya kadar başkanlıktan ayrılmadı.

1982’de 10 yıl siyaset yasaklıları kapsamına alındı. Mayıs 1983’te siyasi partilerin kurulmasına izin verilmesinden sonra, Demirel “Tapulu arazime gecekondu yaptırmam” diyerek askeri yönetimin Bülent Ulusu’ya kurdurmaya çalıştığı partiye de, Turgut Sunalp liderliğindeki Milliyetçi Demokrasi Partisi’ne de Turgut Özal liderliğindeki ANAP’a da destek vermedi.

20 Mayıs 1983’te AP’nin devamı olarak Büyük Türkiye Partisi kuruldu. Ancak, 31 Mayıs 1983’te AP’nin devamı olduğu gerekçesiyle Milli Güvenlik Konseyi tarafından kapatıldı. Demirel de siyaset yasağını çiğnediği gerekçesiyle dört ay Zincirbozan’da tutuldu.

DYP dönemi

6 Eylül 1987’deki referandumla birlikte siyasi yasağı kalkan Demirel, 24 Eylül 1987’de Doğru Yol Partisi’nin genel başkanlığa seçildi ve 1987, 1988, 1990’da yapılan büyük kongrelerde genel başkanlığa yeniden seçildi.

20 Ekim 1991’de DYP oyların yüzde 27’sini alarak Meclis’te birinci parti olunca Demirel hükümeti kurmakla görevlendirildi ve Sosyal Demokrat Halkçı Parti (SHP) ile koalisyon hükümeti kurdu.

Cumhurbaşkanlığı

17 Nisan 1993 tarihinde 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın ölümü sonrası 16 Mayıs 1993’te dokuzuncu cumhurbaşkanı oldu.

Demirel’in cumhurbaşkanlığı görev süresinin dolmasına yaklaşık bir ay kala DYP’nin cumhurbaşkanlığı süresinin beş yıl daha uzatılmasını öngören teklifi DSP, MHP ve ANAP’lı milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.

Demirel, 16 Mayıs 2000’de koltuğu Ahmet Necdet Sezer’e bıraktı.

Bianet

Paylaş

Yorum yapın

Please enter your comment!
Please enter your name here